Αναγνωστικόν Εκθέσεως

⇒ Ο Φραντς Κάφκα με έναν ιδιαίτερο και σκληρό τρόπο αναφέρεται στον άνθρωπο που αδύναμος μπροστά στην ολοκληρωτική και παράλογη απαίτηση κάθε εξουσιαστικής αρχής για πλήρη υποταγή, με την κατά περίπτωση προσωποποιημένη επίκληση του νόμου, δεν μπορεί να κάνει τίποτα και τελικά η προσωπικότητά του εκμηδενίζεται:   

♦ Μπροστά στο νόμο στέκει ένας θυρωρός, σ’ αυτό το θυρωρό έρχεται ένας χωρικός και ζητά να μπει μέσα. Μα ο θυρωρός λέει πως δεν μπορεί να τον αφήσει τώρα να μπει. Ο άνθρωπος συλλογιέται και ύστερα ρωτά μήπως θα μπορούσε να μπει αργότερα. “‘Ίσως”, λέει ο θυρωρός, “τώρα όμως όχι”. Η πόρτα είναι ανοιχτή όπως πάντα και καθώς παραμερίζει ο θυρωρός, σκύβει ο άνθρωπος, για να κοιτάξει μέσα από την πόρτα. Μόλις το αντιλήφθηκε αυτό ο θυρωρός, γελά και λέει: “Αν το τραβά η όρεξη σου, δοκίμασε να μπεις, μ’ όλο που σου το απαγόρεψα. Πρόσεξε όμως: είμαι δυνατός. Και δεν είμαι παρά ο πιο κάτω απ’ όλους τους θυρωρούς. Από αίθουσα σ’ αίθουσα είναι κι άλλοι θυρωροί, ο ένας πιο δυνατός από τον άλλο. Τη θέα του τρίτου μόλις, ούτ’ εγώ μπορώ να την αντέξω”. Τέτοιες δυσκολίες δεν τις περίμενε ο χωρικός. Ο νόμος ωστόσο πρέπει να ‘ναι στον καθένα και πάντα προσιτός, σκέπτεται […] Ο θυρωρός του δίνει ένα σκαμνί και τον αφήνει να καθίσει πλάι στην πόρτα. Εκεί δα κάθεται μέρες και χρόνια. Κάνει πολλές προσπάθειες να του επιτρέψουν να μπει, και κουράζει τον θυρωρό με τα παρακάλια του. […] Δεν έχει πια πολλή ζωή. Πριν από το θάνατο του σμίγουν όλες οι πείρες όλης του της ζωής σε ένα ρώτημα, που δεν είχε κάνει ως σήμερα στο θυρωρό. Του γνέφει, γιατί δεν μπορεί πια ν’ ανασηκώσει το ξυλιασμένο του κορμί. Ο θυρωρός πρέπει να σκύψει πολύ κοντά του, γιατί το ύψος του ανθρώπου έχει πολύ αλλάξει. “Τι θες λοιπόν ακόμα να μάθεις;” ρωτά ο θυρωρός, “είσαι αχόρταγος…”. “Όλοι μάχονται για το νόμο”, λέει ο άνθρωπος, “πώς τυχαίνει να μη ζητά κανένας άλλος εκτός από μένα να μπει;” Ο θυρωρός νιώθει πως ο άνθρωπος αγγίζει κιόλας στο τέλος και, για να φτάσει την ακοή του που χάνεται, ουρλιάζει: “Κανένας άλλος δε μπορούσε να γίνει δεκτός εδώ, γιατί η είσοδος ήταν για σένα προορισμένη. Πηγαίνω τώρα να την κλείσω.”

 [Από τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Λυκείου, μετάφραση Τέα Ανεμογιάννη]

⇒ Στις Σκουριές (όπου υπάρχουν μακεδονικές εκμεταλλεύσεις μεταλλείων χρυσού και χαλκού από την εποχή του Φιλίππου) διαβάζω ότι είναι «στον αέρα η επένδυση». Οι Σκουριές βεβαίως είναι η αρχαία λέξη «σκωρία» που απαντά ήδη από τον 5^ο π.Χ. αιώνα με τη σημασία «απόρριμμα, σκουριά μετάλλου» και κληροδοτήθηκε σε μας με την γνωστή φωνητική μετατροπή του «ω» σε «ου». Ως όρος είναι γνωστή και στους μαθητές της Γ’ Λυκείου από τα «Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας» στο κεφάλαιο για την εκμετάλλευση των ορυχείων (… τις «σκωρίες», τα υλικά που είχαν συσσωρευτεί εκεί στη διάρκεια των αιώνων εκμετάλλευσης των ορυχείων κατά την αρχαιότητα). Η ρίζα τη λέξης ανάγεται σε έναν υποτιθέμενο με επανασύνθεση ινδοευρωπαϊκό τύπο *skō̃r και εμφανίζεται στην Ελληνική ως σκωρ με τη σημασία «περιττώματα», όπως στο λατινικό muscerda (περιττώματα ποντικού). Το ενδιαφέρον (για να κάνουμε και το σημασιολογικό μας λογοπαίγνιο με όποιες προεκτάσεις μπορεί να του δώσει ο καθένας) είναι η γενική ενικού του σκωρ που δεν είναι άλλη από το σκατός. Τον πληθυντικό, και εύκολα τον σχηματίζουμε και πολύ συχνά τον ξεστομίζουμε στα Νέα Ελληνικά για να σχολιάσουμε κατά βούλησιν τα πάντα ως ξερόλες! Λέτε λοιπόν και εδώ να λειτούργησε ο γνωστός νόμος του Μέρφι, δηλαδή «ό,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει»;

♦ Κρατάς μια χώρα υπό κατοχή για 41 χρόνια. Μετά από 41 χρόνια καλείς δημοσιογράφους και κάνεις δηλώσεις λέγοντας: «Δεν μπορεί να συνεχιστεί η διαίρεση στην Κύπρο. Εγώ επιθυμώ πιο πολύ τη λύση»! Και ο δημοσιογράφος που έχει συνηθίσει να σε κολακεύει πάρα πολύ να δημοσιεύει με τεράστια γράμματα πρωτοσέλιδα ότι: «Η Τουρκία υποστηρίζει λύση στην Κύπρο». Τι έκανες για τη λύση μέσα σε 41 χρόνια και τώρα ξεχείλισε η αγάπη σου για λύση; Μας φυλάκισες στο μαντρί για 29 χρόνια. Έκλεισες εμάς στη μια πλευρά και τους Ελληνοκύπριους στην άλλην. Απαγόρευσες και στους δύο να περνούμε από το ένα μισό της πατρίδας μας στο άλλο. Μετέφερες πληθυσμό στο νησί, πληθυσμό πολύ περισσότερο από τον δικό μας. Περιέφραξες με τέλι τις τέσσερις μεριές του νησιού ονομάζοντάς τις στρατιωτική περιοχή. Παρέδωσες στα φίδια το Βαρώσι το οποίο κατέκτησες. Έφτιαξες περισσότερα τζαμιά παρά νοσοκομεία, σχολεία και δρόμους. Πες, τι άλλο έκανες μέσα σε 41 χρόνια; Πυροβόλησες τον Σολωμού πάνω στον ιστό της σημαίας, έλιωσες το κεφάλι του Ισαάκ…

Η συνέχεια ΕΔΩ

⇒ Διαβάζω ότι δημιουργήθηκε ο πιο ολοκληρωμένος χάρτης του Σύμπαντος. Σε σχήμα σφαίρας εννοείται. Τα ερωτήματα δεν πρόκειται να εκλείψουν. Ίσα ίσα. Όσο περισσότερα συναντάμε, τόσο πιο πολλά δεν γνωρίζουμε και θέλουμε να μάθουμε. Είμαστε προγραμματισμένοι να ασκούμε το μυαλό μας επάνω στην παραδοχή της Επιστήμης – μέχρι το απώτατο όριο της σφαίρας. Το αιώνιο όμως και τελικό ερώτημα, τι υπήρχε πριν από την κάθε αρχή δεν πρόκειται ποτέ να σταματήσει να βασανίζει τον άνθρωπο. Το τι υπάρχει έξω από τα όρια της σφαίρας – όσο και αν επεκτείνεται εις το διηνεκές – θα είναι το εσαεί βασανιστικό αρχέγονο ερώτημα. Ανήκει ως απορία στα νοητικά μας γονίδια. Ίσως να είναι η φυλακή και η προίκα συγχρόνως της γλωσσικής μας ελευθερίας. Γιατί άραγε; Ή μήπως δεν υπάρχει κανένας σκοπός; Εδώ η γνώση αγγίζει το άπειρον της Φιλοσοφίας, όταν το τείχος της άγνοιας είναι η νομοτελειακή κατάληξη κάθε ανακάλυψης. Είναι και εκείνοι που λένε ότι στο τέλος περιμένουν οι Θεολόγοι χαμογελώντας…