Αναγνωστικόν Εκθέσεως

 

⇒ Πλησιάζουμε ολοταχώς προς τα Χριστούγεννα και το νέο έτος. Τα καταστήματα περιμένουν να βάλει ο κόσμος το χέρι στην τσέπη για τις γιορτινές του αγορές. Τα κλισέ της εποχής δεν θα μας μαλώσουν, αν πούμε και πάλι ότι όλα αυτά «είναι για τα παιδιά». Στα παιχνιδάδικα η πιτσιρικαρία βρίσκει τον παράδεισο. Εκεί δίνονται πραγματικές μάχες! Μακάρι οι άνθρωποι να χαίρονται και να περνούν ευχάριστα. Δυστυχώς όμως είναι πολύ παραμυθένια και φωτεινή η πολύχρωμη διακόσμηση για να είναι και παραμυθητική. Οι καιροί είναι δύσκολοι. Δίπλα στο λαμπερό αυτό κλίμα της χαράς και της προσδοκίας υπάρχουν οι συνάνθρωποί μας (πάντα άλλωστε υπήρχαν) που ζουν σε πλήρη ανέχεια, με σοβαρά προβλήματα υγείας. Είναι και όσοι βιώνουν τη μοναξιά, την εγκατάλειψη. Εκείνοι που ξυπνούν με το φόβο του πολέμου, που παίρνουν το δρόμο της προσφυγιάς διωκόμενοι. Και ο Θεός της Αγάπης πού; Χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη… Τα σύμβολα έχουν για τα καλά αλλάξει σημασία. Παντού θέλουμε να νομίζουμε ότι επικρατεί ο υπέρβαρος Αϊ-Βασίλης/Santa Claus. Πολύ ασπρουλιάρης για να δει τη μαυρίλα, πολύ κόκκινος για να αντιληφθεί το αίμα. Ευτραφέστατος για να χωρέσει να κατέβει με τα «δώρα» του από την ταπεινά μικρή καμινάδα του φτωχού. Και πολύ δυσκίνητος, αλήθεια, για να ανηφορίσει το δύσβατο δρόμο της παρηγοριάς, του καλού λόγου και της παιδείας. Κανένα «χαρτί και καλαμάρι» δεν ανήκει στα εργαλεία της δουλειάς του. Ο ίδιος μετατρέπεται ευχαρίστως σε τέλειο γκάτζετ για τις δουλειές των ανθρώπων. Ακόμα και σε πώμα-φελλό για τις μπουκάλες των Κρίστμας.

Καλά Χριστούγεννα σε όλους. Και επί γης ειρήνη!

⇒ Λίγο πριν κλείσουν τα σχολεία για τα Χριστούγεννα, για την κάθε τρίτη Λυκείου το «καλές γιορτές, καλές διακοπές» αποκτά κάθε χρόνο ένα ανήσυχο και αγχωτικό περιεχόμενο. Ποιες διακοπές κύριε; Πάντως, στους περισσότερους μαθητές μου δεν άρεσε η από φέτος κατάργηση του συνυπολογισμού του προφορικού βαθμού για την εξαγωγή της τελικής βαθμολογίας στις πανελλαδικές εξετάσεις. Η αντικειμενικότητα του γραπτού δεν τους συγκίνησε. Η ουσία είναι ότι περνά γρήγορα ο καιρός και με τον κύκλο της εναλλαγής των εποχών πλησιάζει ξανά η ανακύκληση της δοκιμασίας. Κατέχει, άλλωστε, εξέχουσα θέση ως ψυχολογικό και οικονομικό μαρτύριο για γονείς και μαθητές. Σε αυτή την ανταγωνιστική αρένα οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι διαγωνισματικές και όχι διαγνωστικές. Δεν μετρούν δηλαδή οι γνώσεις, τι γνωρίζει ή τι πρέπει να γνωρίζει ο υποψήφιος, αλλά το αν «γνωρίζει» περισσότερο ή λιγότερο από τους συνυποψηφίους του. Μετατρέπονται έτσι αυτόματα οι εξετάσεις σε διαγκωνιστικές, αφού κατ’ ουσίαν «περνούν» οι μεν όταν αποκλείονται οι δε. Ή εσύ ή εγώ. Η αντικειμενικότητά τους περιορίζεται μόνο στον απρόσωπο μηχανισμό που υποδέχεται και αξιολογεί τα γραπτά. Γιατί, από τη στιγμή που το ίδιο αντικείμενο το εκτιμούν διαφορετικοί άνθρωποι με διαφορετικές ικανότητες, αντικειμενικότητα δεν υπάρχει, τουλάχιστον στις ανθρωπιστικές σπουδές. Η εμπλοκή απλώς του ανώνυμου υποκειμένου του βαθμολογητή με το εξίσου ανώνυμο αντικείμενο του αξιολογούμενου εξισώνει τους παρονομαστές, όχι επειδή πραγματικά δεν διαφοροποιούνται αλλά επειδή δεν υπάρχει, λόγω του συστήματος, η δυνατότητα εντοπισμού της διαφοροποίησης. Αυτό βαφτίζεται «αντικειμενικότητα». Όλα αυτά συμβαίνουν επειδή το Υπουργείο Παιδείας επιμένει να συμπληρώνουν οι υποψήφιοι κοινό μηχανογραφικό δελτίο, αναλαμβάνοντας το ίδιο το ρόλο του διανομέα των διεκδικούμενων θέσεων. Όλοι είναι υποχρεωμένοι να περάσουν την «ίδια» δοκιμασία με τους «ίδιους» κανόνες. Ο ανταγωνισμός είναι καθηλωτικός. Επιτυχία είναι να βρεθείς κάπου, «να περάσεις σε μια σχολή». Συχνά μάλιστα βρίσκεσαι εκεί που δεν θέλεις ή δεν ήθελες. Αυτό όμως δεν είναι παιδεία.

→ Πώς θα αλλάξουν τα πράγματα; Κατά τη γνώμη μου με το να σπάσει η προσκόλληση στο υπάρχον σύστημα και στη ψευδεπίγραφη αντικειμενικότητά του. Κατά την άποψή μου, οι πανελλαδικές εξετάσεις έκλεισαν τον κύκλο τους. Ας μην απευθύνεται ο υποψήφιος, κατά περίπτωση, στο «παντού» αλλά στο «συγκεκριμένο». Ας κάνει στοχευμένες επιλογές σε όσες σχολές και εκπαιδευτικά ιδρύματα θέλει με κύριο οδηγό τα κριτήρια που θα θέτουν οι ίδιες οι σχολές και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τέτοια μπορεί να είναι ή το απολυτήριο ή εξετάσεις ή και τα δύο μαζί, με τις ανάλογες κατά περίπτωση βαθμολογικές απαιτήσεις. Τρόποι υπάρχουν. Θέληση;

⇒ Δεν θα μπορούσα να διαφωνήσω με την πρόθεση του υπουργείου Παιδείας να καταργήσει την Πράξη Νομοθετικού περιεχομένου του 2000 (ΠΝΠ) που αναφερόταν στη παρεμπόδιση της λειτουργίας των σχολείων λόγω μαθητικών καταλήψεων και όριζε ρητώς ότι «όποιος καθ’ οιονδήποτε τρόπο παρεμποδίζει, διαταράσσει ή διακόπτει την ομαλή λειτουργία των δημόσιων σχολείων πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή παρανόμως παραμένει στους χώρους λειτουργίας αυτών, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. Η ποινική δίωξη των υπαιτίων ασκείται αυτεπαγγέλτως». Το υπουργείο Παιδείας δικαιολογεί την ενέργειά του αυτή ως αναγκαία για να «προστατευθούν οι ανήλικοι από ιδιαίτερα ψυχοφθόρες διαδικασίες ενώπιον της ποινικής δικαιοσύνης λόγω των δημοκρατικών διεκδικήσεων  τους». Και επισημαίνει: «άλλωστε η τέλεση αξιοποίνων πράξεων στο χώρο του σχολείου τιμωρείται από τις διατάξεις του ποινικού κώδικα που αφορούν τόσο τους μαθητές όσο και τους γονείς ανήλικων μαθητών οι οποίοι παραλείπουν να τους εμποδίσουν από την τέλεση των αξιοποίνων πράξεων». Πολύ σωστή η επισήμανση και υπενθύμιση αυτή. Πρώτον, οι μαθητές εξακολουθούν να τελούν υπό τον έλεγχο του νόμου σε περίπτωση τέλεσης «αξιοποίνων πράξεων στο χώρο του σχολείου». Δεύτερον, και σημαντικότερο ίσως, το ίδιο ισχύει και για τους γονείς των μαθητών που «παραλείπουν να τους εμποδίσουν από την τέλεση των αξιοποίνων πράξεων». Εδώ είναι προφανής η υποχρέωση της διεύθυνσης του σχολείου να κρατά ενήμερους τους γονείς για την εν γένει συμπεριφορά των παιδιών τους, υπενθυμίζοντάς τους τη δια νόμου υποχρέωση που έχουν ως κηδεμόνες ανηλίκων. Γενναία παραδοχή εκ μέρους των ιθυνόντων.

→ Κάποιες παρατηρήσεις όμως είναι απαραίτητες:

α) η ΠΝΠ δεν αναφερόταν ρητώς σε μαθητές άλλα σε όποιον «καθ’ οιονδήποτε τρόπο παρεμποδίζει, διαταράσσει ή διακόπτει». Προφανώς εννοούσε και άλλους. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν τι κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια – δεκαετίες τώρα.

β) το εάν οι καταλήψεις σχολείων εντάσσονται στις «δημοκρατικές διεκδικήσεις» των μαθητών είναι κάτι που σηκώνει πολλή και σοβαρή κουβέντα.

γ) ερώτημα είναι, εάν τελικά η κατάργηση της περιττής και από πολλούς ποικιλοτρόπως ερμηνευθείσας (εντός και εκτός της μαθητικής κοινότητας) ΠΝΠ θα εκληφθεί από μαθητές και μη με τον τρόπο που ελπίζει το υπουργείο Παιδείας ή εάν θα αποτελέσει την ατιμωρητί απαρχή του «κάνε και συ μια κατάληψη, τώρα μπορείς».

⇒ Τι κατασκευάζεται ευκολότερα; Η ψεύτικη αλήθεια ή το αληθινό ψέμα; Σε παλαιότερή μας ανάρτηση σχολιάζαμε τη μόδα των σκισμένων παντελονιών, με αφορμή ένα άλλο καλλιτεχνικό (όπως ονομάστηκε) γεγονός στην Ουγγαρία λόγω του προσφυγικού-μεταναστευτικού ρεύματος. Ουσιαστικά, λέγαμε τότε ότι η επιτηδευμένη αλήθεια καταργώντας τις πραγματικές διαχωριστικές γραμμές μεταξύ γνήσιου και προσποιητού κάνει δυσδιάκριτη τη διαφορά μεταξύ οικονομικής ευχέρειας και ανέχειας. Το αληθοφανές αυτό κλίμα συμπεριφοράς και ενδυμασίας δεν περιβάλλεται ούτε με κύρος γνησιότητας μήτε διαδηλώνει οποιαδήποτε κοινωνική ισότητα. Όταν όλα είναι αληθινά ψεύτικα, το όριο μεταξύ κίβδηλου και αυθεντικού πολύ δύσκολα πιστοποιείται. Η σκέψη και η λογική επαναπαύονται επάνω στο κύρος της αυθεντίας ενός κατασκευασμένου χώρου και εντός της σιγουριάς μιας εγγυημένης, ως προς το περιθώριο ερμηνειών, δοτής ατμόσφαιρας. Η αδιαφορία αποκτά το στέρεο ιδεολογικό της άλλοθι. Και για τη μόδα, θα μου πείτε, μικρό το κακό. Όταν όμως μαχαιρώνεται κάποιος σε γκαλερί έργων τέχνης και αιμορραγεί χωρίς να τον βοηθά κανείς, επειδή όλοι νομίζουν ότι είναι καλλιτεχνικό πρότεζκτ (!) υπάρχει θέμα. Η καθηλωτική δύναμη της μάζας επιβάλλεται τότε με όλο της το υπνωτικό μεγαλείο. Η συνέχεια ΕΔΩ.

⇒ Θλίβεται κανείς, στα όρια του τράντζικ θα έλεγα, όταν ακούει όχι μόνον από δύσκαμπτες συνδικαλιστικές παρατάξεις αλλά και από διάφορες ξιφουλκούσες κατά τόπους Ενώσεις Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης (ΕΛΜΕ) αυτή την απίθανη, αν όχι και κυνική, επιχειρηματολογία για την υποχρέωση των σχολείων (όπως άλλωστε σαφώς και αναλυτικά ορίζει σχετική εγκύκλιος) να αναπληρώνουν τις χαμένες διδακτικές ώρες των ημερών κατά τις οποίες τα σχολεία ήταν κλειστά λόγω μαθητικών καταλήψεων. Ούτε λίγο ούτε πολύ, την τελική απόφαση για την αναπλήρωση (την οποία λαμβάνει η κατά περίπτωσιν Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης μετά από εισήγηση του αρμόδιου συλλόγου διδασκόντων) τη θεωρούν και τη χαρακτηρίζουν ως τιμωρητική και εκδικητική! Έτσι ακριβώς! Να το τράντζικ. Αυτοί οι δάσκαλοι των παιδιών του ελληνικού λαού ομολογούν ανερυθρίαστα ότι είναι μία πράξη εκδίκησης και τιμωρίας το να προσπαθεί τούτη η φαύλη έστω, ένοχη και ανίκανη πολιτεία να εκτελεί (όπως σχεδιάστηκε) το διδακτικό και εκπαιδευτικό πρόγραμμα του σχολείου για τη μόρφωση και τη διαπαιδαγώγηση των μαθητών! Από πότε έγινε η μόρφωση τιμωρία; Από πότε το σχολείο έγινε ιλαρά που δεν πρέπει να παρατείνεται; Από πότε η τάξη έγινε στρατόπεδο και η μαθητική ζωή φανταριλίκι για να τη σκαπουλάρει κανείς στη ζούλα; Θέλει δύναμη να ομολογήσεις ότι το σχολείο είναι πράγματι πάντα σχολείο (με όλα του τα προβλήματα και τις ελλείψεις) μόνον όταν γίνονται μαθήματα. Απαιτείται ειλικρίνεια για να αντισταθείς στον πειρασμό της ευκολίας. Θέλει κουράγιο να παραδεχτείς ότι δεν υπάρχουν καλές και κακές μαθητικές καταλήψεις, ανάλογα με το πώς βολεύει τα συντεχνιακά και κομματικά ακροατήρια που βαυκαλίζονται με το ηρωικό ρεσάλτο στην εξουσία. Και πάνω απ’ όλα, πρέπει να ξεκολλήσεις από την καταστροφική στατικότητα του «ή εμείς ή αυτοί». Άμα περιμένεις όμως τα «νομίσματα» να πέσουν πάνω στο τραπέζι καταπώς αλλάζουν οι καιροί, ε τότε καταλαβαίνει κανείς γιατί κάνεις τους μαθητές πουγκί για να τα μαζέψεις.