Αναγνωστικόν Εκθέσεως

Σκίτσο του Δημήτρη Χαντζόπουλου, Η Καθημερινή, 09.09.15)

Καλό ψάξιμο σε όλους μας στο αποψινό ντιμπέιτ.

→ Και να που ήρθε ξανά η ώρα του ντιμπέιτ μεταξύ των πολιτικών αρχηγών. Η αγγλοσαξωνικής προέλευσης κακόηχη για τη μορφολογία της γλώσσας μας αυτή λέξη (που ετυμολογικά παραπέμπει κυριολεκτικά στο κτύπημα) είναι σαφές ότι δεν είναι διάλογος. Πολλοί την αποδίδουν εσφαλμένα με το «τηλεμαχία» που όμως γενικά σημαίνει τη «μάχη μακριά ή κάπου μακριά ή από κάπου μακριά». Ίσως όμως τελικά να έχουν και δίκαιο. Επειδή το κονταροχτύπημα-γιόστρα των κομματικών ηγετών για τη λάμψη, την αισθητική «ορθότητα» και τα «λάθη» της τηλεοπτικής παρουσίας μακράν απέχει από τα αληθινά προβλήματα και τις απορίες του κόσμου. Στο τέλος παραμένουν συνήθως τηλε-παθώς απαστράπτοντες. Παραθέτω αυτούσιο επίκαιρο παλαιότερο άρθρο μου (εφημερίδα “Πατρίς” Ηρακλείου, 21/09/2009) υπό τον τίτλο «Ντιμπέιτ». Μόνο να θυμάται ο φίλος αναγνώστης ότι αναφερόμαστε στο πολιτικό πλαίσιο των εκλογών της 4^ης Οκτωβρίου του 2009:

⇒   “Στη συζήτηση γύρω από τα ντιμπέιτ (όπως τα κατανοούμε στη χώρα μας) ευελπιστώ ότι δεν θα ανακυκλώσω και εγώ με τη σειρά μου τη γνωστή και  πολυπαιγμένη επιχειρηματολογία.  Αφού υποστηρίξω εξ αρχής ότι όλες μας οι ενέργειες περί τα δημόσια πρέπει να κατατείνουν  τόσο στην εμπέδωση του δημοκρατικού πολιτεύματος όσο και στην ανύψωση των κριτηρίων του πολίτη, θα υπενθυμίσω ότι έχουμε όχι μόνο το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να θέτουμε ερωτήματα.

   Ερώτημα πρώτο και κυριότερο. Βοηθούν  τα ντιμπέιτ  τη δημοκρατία, ναι ή όχι; Πολύ αμφιβάλλω. Θα φανεί νομίζω  στα επόμενα. Είμαι δηλαδή εναντίον, θα υπέθετε  κάποιος. Ασφαλώς όχι, είναι η απάντηση. Στις ελεύθερες κοινωνίες δεν μπορούμε να υπαγορεύσουμε σε κανέναν το πώς και το τι. Μπορούμε όμως να απαιτήσουμε να λέγονται τα πράγματα  με το όνομά τους.

   Ερώτημα  δεύτερο. Έχουν δικαίωμα οι δημοσιογράφοι να καθορίζουν τους όρους διεξαγωγής ενός ντιμπέιτ; Όχι, είναι αποκλειστική αρμοδιότητα των συμμετεχόντων. Μόνο ευχές-παρακλήσεις μπορούν να εκφράσουν. Όποιος θέλει πηγαίνει. Οι φωνές, άρα, για την κατάντια του πολιτικού μας πολιτισμού, αν είναι ειλικρινείς, ας ενωθούν με εκείνες που διαμαρτύρονται για τη διπλοπροσωπία της εμπορικής δημοσιογραφίας που δεν χάνει την ευκαιρία να διαφημίζει εαυτόν.

   Ερώτημα τρίτο. Τι ενδιαφέρον βρίσκουν οι «υπεύθυνοι» σε αυτή τη διαδικασία; Σίγουρα δεν είναι ο Λόγος και ο διάλογος. Ας τους ζητηθεί αντί του τηλεοπτικού ένα ραδιοφωνικό ντιμπέιτ. Η άρνηση είναι κάτι  παραπάνω από σίγουρη. Επομένως, αυτό που μετρά είναι η εικόνα και η διαχείρισή της.

   Ερώτημα τέταρτο. Είναι κακό για τη δημοκρατία η εικόνα;  Όχι. Κάνει  όμως κακό η φτιασιδωμένη εικόνα. Εξαπατά και πολιορκεί την κριτική ικανότητα. Ό,τι σκόπιμα εμποδίζει τον πολίτη από το να εισπράξει την όποια αυθεντικότητα, επειδή παρακάμπτει τη λογική του υποδαυλίζοντας συνάμα το συναίσθημα, μετατρέπεται σε «νόμιμη» προπαγάνδα.

   Πέμπτο ερώτημα. Γιατί στα καθ’ ημάς  τα ντιμπέιτ  δεν γίνονται στην αρχή ή στο μέσον της προεκλογικής περιόδου, παρά μόνο στο τέλος  και  με την απαγόρευση τώρα  των  δημοσκοπήσεων; Η λογική απαιτεί να υποθέσουμε  ότι έτσι μπορούν  οι αντίπαλες πλευρές να κρατούν για τον εαυτό τους τη «νίκη» με ανέξοδη και ανεξέλεγκτη ρητορεία. Ας οργιάζουν οι φήμες.

   Έκτο ερώτημα. Προσθέτουν τα ντιμπέιτ τίποτα το ουσιαστικά καινούργιο  στην πολιτική συζήτηση; Πολύ δύσκολα. Τα προγράμματα των κομμάτων είναι γνωστά. Ο συνειδητός πολίτης γνωρίζει από καιρό τη σκούφια του καθενός. Δεν αποφασίζει με τέτοια κριτήρια. Αντίθετα, έχει πάρει τις αποφάσεις του μέσα από μία συνεχή διαλεκτική διαδικασία θέσεων και αντιθέσεων. Ο πολίτης που γνοιάζεται  για τον τόπο του ψάχνει να βρει τα δημόσια πρόσωπα και δεν περιμένει την τελευταία στιγμή.

   Ερώτημα έβδομο. Σε ποιους απευθύνονται τότε τα ντιμπέιτ; Σε ένα ποσοστό των αναποφάσιστων. Ας τους κατατάξουμε  σε ομάδες. Α) Είναι αυτοί που, παρά τον έλλογο προβληματισμό τους, αδυνατούν να ξεχωρίσουν πολιτικές ομοιότητες και διαφορές. Η καταιγίδα των πληροφοριών που δέχονται καθημερινά είτε δεν τους βοήθησε είτε επιβεβαίωσε ως δικαιολογημένη  την αδυναμία τους. Θα συνεχίσουν να αδυνατούν και μετά. Β) Είναι και όσοι συνειδητά δεν συμφωνούν με τις προσφερόμενες λύσεις.  Αυτοί εξ ορισμού είναι εκτός παιχνιδιού  και το απορρίπτουν. Γ) Υπάρχει και μία μερίδα που ακόμα ψάχνει τα κριτήρια για να αποφασίσει. Ενδεχομένως τα περιμένει από το ντιμπέιτ. Δ) Μια άλλη ομάδα είναι και οι αδιάφοροι που περί άλλα τυρβάζουν. Ισχυρίζονται ότι το παιχνίδι δεν τους αφορά. Στις δύο τελευταίες ομάδες θεωρώ ότι απευθύνονται τα ντιμπέιτ. Αυτή όμως η κατηγορία των ανθρώπων  τολμώ να πω ότι μάλλον ανασχετικός παράγοντας είναι για την τιμιότητα της πολιτικής. Η ποσοτική αρχή του δημοκρατικού μας συστήματος τους επιτρέπει πράγματι με την ευκαιριακή τους ψήφο να εξουδετερώνουν πιθανόν την αντίστοιχη των ενεργών πολιτών. Και είναι μεν αυτό αναφαίρετο δικαίωμα του καθενός. Υπάρχει όμως και ένα ηθικό ζήτημα από πλευράς των πολιτικών ηγεσιών που για ψηφοθηρικούς λόγους «ψαρεύουν» αυτό το δικαίωμα (μιλάμε πάντα για τις δύο τελευταίες ομάδες). Συμμετοχή στα κοινά με το «ζόρι» δεν γίνεται. Αν ο άλλος δεν σηκωθεί μόνος του από  τον καναπέ,  στο πρώτο βήμα θα πέσει. Εκεί λοιπόν αποσκοπούν τα ελληνικής εφευρέσεως ντιμπέιτ (μόνο η λέξη είναι ξένη). Στην υφαρπαγή της ψήφου των πολιτικά ράθυμων συνανθρώπων μας με τις εντυπώσεις της τελευταίας  στιγμής – αφού θα έχει μπει στο παιχνίδι και μία γερή μιντιακή υποστήριξη του εκλεκτού του καθενός.

   Όγδοο ερώτημα. Βοηθούν επομένως τον τόπο όσοι κινητοποιούνται την τελευταία στιγμή κρίνοντας με τους όρους της τηλοψίας υπό την επήρεια συγκυριακών παρορμήσεων, επειδή δεν έχουν τίποτα χειρότερο  να κάνουν; Μου φαίνεται δύσκολο. Περισσότερο τα ταμεία  των ίματζ μέικερς διογκώνουν.

   Ερώτημα  ένατο και  τελευταίο. Γιατί τότε δεν λέμε τα πράγματα με το όνομα τους; Επειδή η χώρα μας, βυθισμένη μέσα στην περιφερειακή της αδυναμία, ξέχασε δυστυχώς  ότι είναι και  πολιτιστική υπερδύναμη  (και για να μην παρεξηγούμαστε, σπεύδω να δηλώσω ότι υπάρχουν και άλλες χώρες που είναι πολιτιστικές υπερδυνάμεις). Υπέκυψε στην ομιχλώδη πονηρία των πολιτικά ορθών εκφράσεων και μιμείται τα αποτελέσματα αντί τις αιτίες. Χάνεται μέσα στην διάσταση των λέξεων προς τα πράγματα. Και δυστυχώς τα πράγματα δεν διορθώνονται,  όση φιλότιμη προσπάθεια κι αν καταβάλλουν οι λέξεις. Γιατί το ντιμπέιτ δεν μας πάει. Σε άλλους λαούς, πιθανόν (δεν το στραγγάλισαν κιόλας όμως). Γι’ αυτό, ας του δώσουμε το περιεχόμενο και το σκοπό που όλοι γνωρίζουμε ότι καραδοκεί στο πίσω μέρος του μυαλού των κομματικών επιτελείων και ας ελπίσουμε ότι κάποτε, χαλαροί και χωρίς γκρίνιες, θα αξιωθούμε να απολαύσουμε ένα γνήσιο ελληνικό ντιμπέιτ (ας μην το αρνούμαστε, εμείς το εφηύραμε) μεταξύ Εύας Καϊλή και  Έλενας Ράπτη…”

⇒ Εξήντα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα της 6^ης Σεπτεμβρίου του 1955 στην Κωνσταντινούπολη, τα λεγόμενα Σεπτεμβριανά. Ήταν τότε που με αφορμή τον αντιαποικιακό αγώνα της Κύπρου, και προς τέρψιν των Βρετανών, το τουρκικό παρακράτος εξαπέλυσε επίθεση εναντίον της ελληνικής μειονότητας με λεηλασίες, βιαιότητες, φόνους και με συνθήματα «Θάνατος στους γκιαούρηδες», «Σπάστε, γκρεμίστε, είναι γκιαούρης», «Σφάξτε του Έλληνες προδότες». Δεν ήταν η πρώτη φορά. Είχε προηγηθεί η καταστροφή της Σμύρνης το 1922 με την ανεγκεφαλιά των φιλοβασιλικών. Θα ακολουθούσε η Κύπρος το 1974 με τις παλαβομάρες της χούντας. Κοινή συνισταμένη και των τριών αυτών μελανών σημείων καταστροφής είναι η ανικανότητα της ελλαδικής πολιτικής να κατανοήσει ότι, όταν δεν είμαστε με την Ευρώπη η Ευρώπη όχι μόνο δεν είναι μαζί μας αλλά είναι εναντίον μας. Είτε με φόρο αίματος είτε στις μέρες μας, ευτυχώς, μόνο με φόρο χρήματος…

→ Σημερινό άρθρο μου στην εφημερίδα “Πατρίς” του Ηρακλείου:

   Σε γενικές γραμμές, με εκλογές μπήκε το καλοκαίρι, λόγω δημοψηφίσματος, με τις εκλογές της 20^ης Σεπτεμβρίου φεύγει. Μέσα σε αυτό τον κύκλο της εναλλαγής των εποχών, του θρησκευτικού και εθνικού εορτολογίου, των πανελλαδικών εξετάσεων και της ανακυκλούμενης φλυαρίας, έχουμε τελευταία και τη συχνή προσφυγή στις κάλπες, ως ένα σταθερά επαναλαμβανόμενο άθλημα των σημερινών κυβερνώντων. Εκλογές αχρείαστες κατά τη γενική ομολογία αλλά απαραίτητες για το νεοελληνικό πολιτικό επαρχιωτισμό. Φοβάμαι ότι θα τις ξαναέχουμε. Όσο δεν γίνεται κατανοητό ότι ο λαός εξουσιοδοτεί αλλά δεν αποφασίζει για ζητήματα τα οποία οφείλουν να χειρίζονται οι εκλεγμένοι ηγέτες του τόσο θα απλώνεται στην πολιτική ζωή του τόπου η ευθυνοφοβία. Και θα τίθεται θρασύδειλα πάνω απ’ όλα η κομματική επιβίωση εν ονόματι της ψήφου των πολιτών.

   Και το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ αθέτησαν παλαιότερα αναιδώς πλείστες προεκλογικές τους υποσχέσεις. Σήμερα όμως έχουμε εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ τη μοναδική περίπτωση, τολμώ να πω, της μεγαλύτερης και πιο άγαρμπης πολιτικής κυβίστησης μετά τη μεταπολίτευση. Και όχι μόνο αυτό. Με τις εκλογές ζητείται από το «λαό» να πιει μονορούφι το νερό της λησμονιάς. Να μετανοήσει ο καθένας εντός του, που πίστεψε ίσως στον ΣΥΡΙΖΑ για την ατομική και συλλογική του σωτηρία και να πει ήμαρτον, δεν έγινε και τίποτε. Τι κι αν ως χώρα κινηθήκαμε επισήμως με την αφελή ελπίδα του νεοφώτιστου και στο τέλος η επαναστατική κυβέρνησή μας φίλησε το χέρι της Ευρώπης που φτύνοντας πήγε να δαγκώσει; Δεν υπάρχει πια «πρώτο τραπέζι πίστα». Τι κι αν τα φανταστικομμύρια με το θησαυρό των Ευρώ από το θησαυροφυλάκιο του Σκρουτζ στη Λιμνούπολη απεδείχθησαν άνθρακες; Τώρα που όχι μόνο οι Κινέζοι αλλά και οι Ρώσοι με τους Λατινοτέτοιους κάνουν τον Κινέζο ξεχασμένοι, τώρα που με τα ηρωικά μας «ξέρεις ποιος είμαι εγώ ρε» υπάρχουν σίγουρα καλοκαρφωμένα στο σώμα της πατρίδας τα επιπλέον δεκάδες δανεικά δισεκατομμύρια Ευρώ των Ευρωπαίων, τώρα μας ζητείται αναιδώς να δώσουμε συγχωροχάρτι στον πολιτικό κουτσαβακισμό, στις παρεΐστικες φαντασιώσεις, στην άγνοια, στην αμάθεια, στην ανικανότητα, στην αμετροέπεια, στην εξαπάτηση, στο μονοπώλιο του πατριωτισμού, στο στιγματισμό όσων διαφωνούν, στην πολιτική ουσιαστικά απατεωνιά. Και το χειρότερο: να «δικαιωθεί» με απλουστευτικούς συμψηφισμούς στη συνείδηση του ψηφοφόρου η κυβέρνηση Σαμαρά–Βενιζέλου, ακόμα και στις μετά τις ευρωεκλογές του 2014 επιλογές της.

   Και όμως. Ο πρωθυπουργός της χώρας συνεχίζει να πλέει σε πελάγη δημιουργικής ασάφειας. Με το πολιτικό φάντασμα του κ. Βαρουφάκη να έχει στοιχειώσει, τελειωτικά κατά τα φαινόμενα, κάθε τίμια ειλικρινή προσπάθεια απεμπλοκής από τις φαιδρές σαχλαμάρες των ασκήσεων επί χάρτου. Και με την μπάσα ομολογία του κ. Βούτση ότι δεν είναι ανάγκη να υποστηρίξει το κόμμα του το συριζαίικο μνημόνιο, αν δεν είναι στην εξουσία! Αντιστράφηκε πλήρως το «εμείς θα παίζουμε στο εξής το νταούλι, ή μάλλον τη λύρα της Κρήτης, κι εκείνοι θα χορεύουν πεντοζάλη». Είναι η οικτρή απόδειξη ότι ο κ. Τσίπρας αντιλαμβάνεται την εξουσία ως κατάληψη, μια ενασχόληση στην οποία επιδόθηκε με ζήλο ήδη από τα μαθητικά του χρόνια. Υπήρξε ο εκφραστής και ενορχηστρωτής του «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» και δεν μπορεί τώρα να του φταίνε οι άλλοι. Είχε τελικά δίκαιο αυτός που είπε ότι η λύρα, ιδίως όταν δεν υπάρχει και η λίρα (με γιώτα) είναι ένα πολύ δύσκολο όργανο γιατί αυτός που την παίζει πρέπει να προσέχει τι κάνουν και τα πρόβατα…

   Δεν γνωρίζω πόσο εύκολο είναι να ριχτούν στη λήθη όλες οι λαϊκίστικες κορόνες του παρελθόντος. Γνωρίζω όμως ότι η αυτοκριτική πρέπει να συνοδεύεται πάντα από διορθωτικές πράξεις και με διάθεση συνεννόησης με τα άλλα κόμματα. Δεν είναι ώρα να χτίζονται νέα τείχη. Ήλπιζα ότι θα το έκανε ο πρωθυπουργός για να συνεχίσει να έχει τη στήριξη του μεγαλύτερου μέρους της κοινωνίας. Θα μπορούσε να είναι η ώρα του. Τον περιμένουμε. Μακάρι από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου να προκύψει μία σοβαρή κυβέρνηση συνεργασίας και εθνικής συνεννόησης. Να κοπάσει η με την εκάστοτε φορά του πνέοντος ψηφοθηρικού ανέμου ρεκλάμα του ηδονικού συνθήματος «πάνω απ’ όλα το δίκιο του λαού». Στη δημοκρατία πάνω απ’ όλα είναι ο Νόμος. Να ξεριζωθεί η βαθειά αντίληψη που υποβλήθηκε στον κόσμο διαχρονικά – και πολύ περισσότερο τα τελευταία χρόνια – ότι οι κοινωνικοοικονομικές εκδηλώσεις της ελληνικής κρατικής ασυναρτησίας δικαιολογούν από πολίτες και πολιτικούς το ετσιθελικό τσαμπουκαλίκι. Να σταματήσουμε να ζούμε σε διαρκή συνωμοτική αντιπαλότητα ως προς ό,τι ζητά να μας ελέγξει. Να υπάρξει μια πολιτική και κοινωνική ζωή που δεν θα περιφέρεται γύρω από καμία ΕΡΤ, δεν θα αναλώνεται στην επαναπρόσληψη καθαριστριών, θα διώξει τις «Σκουριές» από την καθημερινότητά μας, θα ξέρει ποια είναι τα πραγματικά καμώματα της ζωής (με κεφαλαίο) εντός και εκτός βουλής, θα αξιολογεί και θα αξιολογείται. Που δεν θα σκοτώνεται για τις πρόωρες συντάξεις. Που όταν μιλά για «μεταναστευτικό» θα εννοεί τον ξενιτεμό των παιδιών μας και όχι το προσφυγικό πρόβλημα των αναξιοπαθούντων συνανθρώπων μας. Δεν αντέχουμε άλλο. Να γίνει και το χατίρι σε όσους νοστάλγησαν νωρίς το ρόλο της αντιπολίτευσης.