Αναγνωστικόν Εκθέσεως

Κυριακή, 28/06/2015

⇒ Περί δημοψηφίσματος:

Από το παλαιότερο βιβλίο Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ, έκδοση ΙΖ, 1999, σ. 207: Οι περιφρονητές του πλήθους, Ρόδης Ρούφος. Αλλά είπαμε: «τίποτα δεν μαθαίνει κανείς στο σχολείο» …

“Δυο λογιών δημοψηφίσματα είναι θεμιτά, με δημοκρατικά κριτήρια. Το ένα (Referendum), που εφαρμόζεται από παλιά στα ελβετικά καντόνια διενεργείται μέσα σ’ ένα ισχύον πολίτευμα, από το οποίο και συνήθως προβλέπεται, και ζητάει ν’ αποφανθούν οι εκλογείς άμεσα πάνω σ’ ένα απλό και συγκεκριμένο ερώτημα όπου μπορεί καθένας ν’ απαντήσει πραγματικά μ’ ένα «Ναι» ή μ’ ένα «Όχι»: λ.χ. «θέλετε να ψηφίζουν οι γυναίκες;». Το άλλο (Plebiscite) αφορά το ίδιο το πολίτευμα, και είναι κι εκείνο θεμιτό όταν το ερώτημα, και πάλι, είναι απλό   –   του   τύπου   «Βασιλευομένη   ή   Αβασίλευτη   Δημοκρατία;» “

Κυριακή, 28/06/2015

Επειδή και σήμερα ζούμε έναν άλλον εμφύλιο. Κάθε αναλογία με το σήμερα και επιθυμητή είναι και καθόλου τυχαία. Αναλογιστείτε ελεύθερα.

     Πολυπαιγμένο αλλά αξίζει. Είναι πασίγνωστο πώς ο Θουκυδίδης αναφέρεται στον κερκυραϊκό εμφύλιο πόλεμο (427 π.Χ.) και στη χρήση της γλώσσας για να ασκηθεί προπαγάνδα από τους αντιπάλους (από το Βιβλίο 3, Κεφάλαιο 82). Αλλά είπαμε: «τίποτα δεν μαθαίνει κανείς στο σχολείο» …

[4] Για να δικαιολογούν τις πράξεις τους άλλαζαν ακόμα και την σημασία των λέξεων. Η παράλογη τόλμη θεωρήθηκε ανδρεία και αφοσίωση στο κόμμα, η προσωπική διστακτικότητα θεωρήθηκε δειλία που κρύβεται πίσω από εύλογες προφάσεις και η σωφροσύνη προσωπίδα της ανανδρείας. Η παραφορά θεωρήθηκε ανδρική αρετή, ενώ η τάση να εξετάζωνται προσεκτικά όλες οι όψεις ενός ζητήματος θεωρήθηκε πρόφαση για υπεκφυγή. [5] Όποιος ήταν έξαλλος γινόταν ακουστός, ενώ όποιος έφερνε αντιρρήσεις γινόταν ύποπτος. Όποιον επινοούσε κανένα τέχνασμα και πετύχαινε, τον θεωρούσαν σπουδαίο, κι όποιον υποψιαζόταν σύγκαιρα και φανέρωνε τα σχέδια του αντιπάλου, τον θεωρούσαν ακόμα πιο σπουδαίο. Ενώ όποιος ήταν αρκετά προνοητικός, ώστε να μην χρειαστούν τέτοια μέσα, θεωρούσαν ότι διαλύει το κόμμα και ότι είναι τρομοκρατημένος από την αντίπαλη παράταξη. Με μια λέξη, όποιος πρόφταινε να κάνη κακό πριν από άλλον, ήταν άξιος επαίνου, καθώς κ’ εκείνος που παρακινούσε στο κακό όποιον δεν είχε σκεφτή να το κάνη.

[…]

[7] Τις εύλογες προτάσεις των αντιπάλων τις δέχονταν με υστεροβουλία και όχι με ειλικρίνεια για να φυλαχτούν από ένα κακό αν οι άλλοι ήσαν πιο δυνατοί.

[…]

[8] Αιτία όλων αυτών ήταν η φιλαρχία που έχει ρίζα την πλεονεξία και την φιλοδοξία  που έσπρωχναν τις φατρίες ν’ αγωνίζωνται με λύσσα. Οι αρχηγοί των κομμάτων, στις διάφορες πολιτείες, πρόβαλλαν ωραία συνθήματα. Ισότητα των πολιτών από την μια μεριά, σωφροσύνη της αριστοκρατικής διοίκησης από την άλλη. Προσποιούνταν έτσι ότι υπηρετούν την πολιτεία, ενώ πραγματικά ήθελαν να ικανοποιήσουν προσωπικά συμφέροντα και αγωνίζονταν με κάθε τρόπο να νικήσουν τους αντιπάλους τους.

(Μετάφραση: Άγγελος Βλάχος)

Κυριακή, 28/06/2015

1. ⇒ Το θλιβερό μας παρόν μέσα από το παρελθόν. Κάθε αναλογία με το σήμερα και επιθυμητή είναι και καθόλου τυχαία. Αναλογιστείτε ελεύθερα.

♦ Α. Η γνωστή ιστορία του πονηρού διαπραγματευτή Θηραμένη. Από το σχολικό βιβλίο Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α’ Λυκείου, Ξενοφώντος Ελληνικά, Βιβλίο 2. Κεφάλαιο 2. Αλλά είπαμε: «τίποτα δεν μαθαίνει κανείς στο σχολείο» …

     Βρισκόμαστε στο 404 π.Χ. Ο Πελοποννησιακός πόλεμος τελειώνει με την υποταγή των Αθηναίων στους Σπαρτιάτες. Μέσα στην πολιορκημένη από στεριά και θάλασσα Αθήνα δεν γινόταν λόγος για συνθηκολόγηση. Μόνο όταν τέλειωσαν τα λιγοστά τρόφιμα έστειλαν πρεσβεία στον Άγι με την πρόταση να γίνουν σύμμαχοι των Λακεδαιμονίων κρατώντας τα Μακρά Τείχη και τον Πειραιά:

[11] ἐπεὶ δὲ παντελῶς ἤδη ὁ σῖτος ἐπελελοίπει, ἔπεμψαν πρέσβεις παρ᾽ Ἆγιν, βουλόμενοι  σύμμαχοι εἶναι Λακεδαιμονίοις ἔχοντες τὰ τείχη καὶ τὸν Πειραιᾶ, καὶ ἐπὶ τούτοις συνθήκας ποιεῖσθαι.

     O Άγις είπε στους αντιπροσώπους να πάνε στη Σπάρτη, γιατί ο ίδιος δεν είχε πληρεξουσιότητα να διαπραγματευτεί μαζί τους. Οι έφοροι της Σπάρτης, όταν έφτασαν στα σύνορα οι Αθηναίοι και έμαθαν τι ζητούσαν, τους έστειλαν πίσω λέγοντας ότι, αν θέλουν πραγματικά ειρήνη, να λογικευτούν και τότε να ξανάρθουν:

[13] οἱ δ᾽ ἐπεὶ ἦσαν ἐν Σελλασίᾳ πλησίον τῆς Λακωνικῆς καὶ ἐπύθοντο οἱ  ἔφοροι   αὐτῶν ἃ ἔλεγον, ὄντα οἷάπερ καὶ πρὸς Ἆγιν, αὐτόθεν αὐτοὺς ἐκέλευον ἀπιέναι,  καὶ εἴ τι δέονται εἰρήνης,  κάλλιον ἥκειν βουλευσαμένους.

     Ο πονηρός ολιγαρχικός Θηραμένης, που ορεγόταν εξουσία, πείθει τους Αθηναίους να τον στείλουν στον Λύσανδρο για να μάθει για ποιο λόγο είναι σκληροί οι Σπαρτιάτες μαζί τους. Αυτός όμως παράτεινε σκόπιμα την παραμονή του τρεις και πλέον μήνας μέχρι να ζοριστούν οι Αθηναίοι. Στο τέλος τον έκαναν πληρεξούσιο διαπραγματευτή:

[16] Πεμφθεὶς δὲ διέτριβε παρὰ Λυσάνδρῳ τρεῖς μῆνας καὶ πλείω, ἐπιτηρῶν ὁπότε Ἀθηναῖοι ἔμελλον διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τὸν σῖτον ἅπαντα ὅ τι τις λέγοι ὁμολογήσειν. [17] Ἐπεὶ δὲ ἧκε τετάρτῳ μηνί, ἀπήγγειλεν ἐν ἐκκλησίᾳ ὅτι αὐτὸν Λύσανδρος τέως μὲν κατέχοι, εἶτα κελεύοι εἰς Λακεδαίμονα ἰέναι· οὐ γὰρ εἶναι κύριος ὧν ἐρωτῷτο ὑπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὺς ἐφόρους. Μετὰ ταῦτα ᾑρέθη πρεσβευτὴς εἰς Λακεδαίμονα αὐτοκράτωρ δέκατος αὐτός.

     Και όταν οι νικητές Σπαρτιάτες επέβαλαν τους όρους τους, η προπαγάνδα (διαχείρισης της κατάστασης) έφτασε στο απόγειό της: Οι Αθηναίοι γκρέμιζαν τα τείχη με πολλή προθυμία υπό τους μουσικούς ήχους αυλητρίδων, θεωρώντας ότι εκείνη η ημέρα  ήταν αρχή της ελευθερίας της Ελλάδας:

[23] Μετὰ δὲ ταῦτα Λύσανδρός τε κατέπλει εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ οἱ φυγάδες κατῇσαν καὶ τὰ τείχη κατέσκαπτον ὑπ’ αὐλητρίδων πολλῇ προθυμίᾳ, νομίζοντες ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ Ἑλλάδι ἄρχειν τῆς ἐλευθερίας.